Europa fietst op kop
Met de ondertekening van de Europese Verklaring over Fietsen in de lente van 2024 heeft de Europese Unie de fiets officieel erkend als een volwaardig en strategisch transportmiddel. Dat is niet zomaar een vrijblijvend adviesdocument, maar het meest ambitieuze Europese fietsprogramma ooit. Het dient als een strategisch kompas voor toekomstige infrastructuur, wetgeving en investeringen binnen de hele EU.

Het ultieme doel? Een verdubbeling van het aantal gefietste kilometers in Europa tegen 2030.
🤔 Doen álle Europese landen wel mee?
Het korte antwoord is:
Ja, alle 27 EU-lidstaten doen mee!
Er is dus geen enkele achterblijver. Hoewel het initiatief in 2022 kleinschalig begon met een oproep van slechts zes landen (waaronder België, Nederland, Oostenrijk, Denemarken, Ierland en Luxemburg), is het daarna uitgegroeid tot een unaniem gesteund Europees project. De definitieve verklaring is plechtig ondertekend door:
- De Europese Commissie
- Het Europees Parlement
- Alle 27 transportministers namens hun respectievelijke EU-lidstaten.
Een (vervelend) addertje onder het gras: de verklaring is een politieke verbintenis en (nog) geen dwingende Europese wetgeving. De lidstaten hebben weliswaar allemaal hun handtekening gezet, maar de concrete uitvoering op het terrein verloopt in de praktijk in een verschillend tempo. Landen als Litouwen hebben direct een nationale fietsstrategie gelanceerd, terwijl de fietsinfrastructuur in andere lidstaten nog een flinke inhaalslag moet maken. De Europese Unie controleert de voortgang nauwgezet via tussentijdse voortgangsrapportages.
De 8 kernprincipes van de verklaring
De verklaring is opgebouwd rond 36 concrete engagementen verdeeld over 8 strategische hoofdstukken:
1. Krachtiger fietsbeleid: het ontwikkelen en verbeteren van nationale fietsstrategieën in alle lidstaten.
2. Inclusieve en gezonde mobiliteit: fietsen toegankelijk en betaalbaar maken voor iedereen, ongeacht inkomen of fysieke beperking.
3. Meer en betere infrastructuur: het massaal uitrollen van veilige en van het autoverkeer gescheiden fietspaden.
4. Meer investeringen: het vrijmaken van gerichte budgetten. De EU heeft inmiddels miljarden euro’s aan structuurfondsen geoormerkt voor fietsprojecten.
5. Verkeersveiligheid: het drastisch verlagen van het aantal fietsslachtoffers door infrastructuur aan te passen aan de opkomst van e-bikes en speedpedelecs.
6. Banen in de fietsindustrie: het ondersteunen van een sterke, lokale Europese fietsindustrie voor de productie van fietsen en onderdelen.
7. Multimodaliteit: zorgen voor naadloze aansluitingen op het openbaar vervoer, zoals goede fietsenstallingen bij stations en de mogelijkheid om je fiets mee te nemen op de trein.
8. Betere datacollectie: het systematisch verzamelen van data over fietsgedrag en infrastructuur (zoals de recente Cycling Counts-studie) om het beleid continu bij te sturen.
Een paar cijfers
| Totaal budget infrastructuur | €4,5 miljard is binnen het huidige Cohesiebeleid gereserveerd voor de uitbreiding van fietsinfrastructuur. |
| Directe EU-subsidies | €3,2 miljard is rechtstreeks afkomstig uit Europese structuurfondsen (zoals het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling). |
| Corona-herstelfondsen | €1,7 miljard extra is vrijgemaakt via het Recovery and Resilience Facility (RRF) voor snelle, groene mobiliteitsprojecten (zoals de snelle aanleg van fietssnelwegen). |
| Nieuwe fietspaden | > 12.000 kilometer aan fietspaden wordt met deze budgetten nieuw aangelegd of ingrijpend vernieuwd. |
| Bestaand netwerk (nulmeting) | 900.000+ kilometer aan fietspaden en fietsstroken ligt er momenteel al verspreid over de 27 lidstaten. |
| Sociaal Klimaatfonds (vanaf 2026) | €87 miljard (totaal fonds) komt deels beschikbaar om vervoersarmoede tegen te gaan via gerichte fietssubsidies en deelmachines. |
Brongegevens afkomstig uit de officiële voortgangsrapportages van de Europese Commissie
en de European Cyclists’ Federation.
