Typische tipi’s
Bron: JAGEN nr 66, februari-maart 2017 – Tekst: Cor Denneman Heilscher
In de JAGEN passeerde de Piramide van Abraham Maslow de revue. Ofwel een door hem in 1943 gepubliceerde hiërarchische ordening van universele behoeften van de mens. Het fundament van deze piramide wordt gevormd door primaire organische of lichamelijke behoeften. Verband houdend met behoefte aan voedsel, drinken, uitscheiden van ontlasting, warmte, onderdak, seks en andere lichamelijke zaken zoals sport en primair leefcomfort. JAGEN richtte toen vooral het vizier op jachtonderkomens in de voetsporen van de Mongoolse jager, veldheer en wereldheerser Djenghiz Kahn; de yurt. Ook een 10 meter hoge tweepersoonsslaapkansel in de Ardennen kwam aan bod. Dit keer aandacht voor de tipitenten van weleer die anno nu op steeds grotere schaal opvolging krijgen. Tevens geschikt als tijdelijk en mobiel jachtonderkomen zoals ooit ten tijde van de nomadische mammoetjagers…
Noord-Amerikaanse wigwams en tipi’s
Het woord wigwam is afkomstig uit het Algonkin, één van de Noord-Amerikaanse indianentalen. Afgeleid van het Algonkische Ojibe-woord voor wiigwaas, dat berkenbast betekent. Wigwams werden én worden van oudsher gebruikt in het oosten van de Verenigde Staten en Canada. Een wigwam is meestal koepelvormig en biedt plaats aan één familie. Ze doet het meeste aan een hut denken en is niet veel hoger dan 2 à 3 m. De koepelvorm ontstaat door een frame van buigzame stokken te maken. De constructie is vast en niet verplaatsbaar.




2x© 10,000 BC (printscreens YouTube)
Ook het woord tipi stamt oorspronkelijk af van een indianentaal, te weten het Lakota. De Noord-Amerikaanse indianen tipi was een kegelvormige tent die, in tegenstelling tot een wigwam, niet met boomschors doch met dierenhuiden of canvas is bedekt en snel kan worden afgebroken en opgezet. Het geheel is daarom gemakkelijk te paard te vervoeren. Dit type indianentent werd van oudsher door de nomadische prairie-indianen op de zogenoemde Great Plains gebruikt, een grote prairie in de Verenigde Staten en Canada. Een typische indianentipi bestaat uit een frame van rechte stokken van ceder of vurenhout, een bedekking van canvas of dierenhuiden, een binnenvoering en een deur van canvas of huid. Bovendien zit er bovenin een rookgat dat met lijnen open en dicht kon worden gemaakt.
Antropologisch onderzoek heeft overigens aangetoond dat niet zozeer de in Noord-Amerika aangetroffen tipitenten van bijvoorbeeld diverse nomadische indianenstammen de oor-spronkelijke basis vormden.
Nog verder terug in de tijd
Voor de oorsprong van dit type tipitent gaan wij nog veel verder terug in de tijd. Het waren namelijk vooral prehistorische jagers op het Europese continent die –volgens opgravingen eerder dan de Noord-Amerikaanse indianen- voor een goede afsluitbare dakbedekking met huiden van gestrekte dieren aan de slag gingen. De onderconstructie bestond toen veelal uit boomstammen of boomtakken, of werd kunstig vervaardigd met behulp van slagtanden van mammoeten. Zoals wij ook zagen in de film 10.000 BC. Dergelijke, eveneens eenvoudig demontabele en verplaatsbare tenten werden vooral gebouwd door nomadische jagersgroepen in Europa. Dus na én naast de ooit eerder door hen in het prille begin betrokken grotten als jachtonderkomens. Een bezoek aan het Europees Prehistorisch Centrum in het Franse Tautavel leert ons dat tenminste zo’n 450.000 jaar en zo mogelijk zelfs 650.000 jaar geleden jagers zich daar tijdelijk in grotten huisvestten. In een later stadium werden tipi-achtige tenten ingezet om de mobiliteit verder te vergroten. Want toen al had men bejaagbaar wild niet aan een touwtje. Dat gold vooral voor de zich op grote afstanden verplaatsende kudden mammoeten. Overigens wordt verondersteld dat Neanderthaler-jagers hun oorsprong niet hadden in Italië, noch in Spanje of Frankrijk zoals eerder werd gedacht, doch uitgerekend in de Waalse Ardennen. Zo mogelijk zelfs 800.000 jaar geleden…
Tipitenten anno nu
…zijn degelijk en duurzaam vervaardigd van stevig canvas, zeildoek of zelfs hout. Mede vanwege de karakteristieke vorm worden -naast wigwams- tipi’s tegenwoordig gebruikt als toeristische accommodatie. Indianententen die voor dit doel worden gebruikt zijn vaak luxueuzer ingericht dan originele indianententen. Soms zijn recreatie-indianententen echter juist sober ingericht, om een avontuurlijk gevoel op te roepen.

Op sommige recreatieparken staan vele tientallen indianententen bij elkaar, zodat een soort ‘reservaat’ ontstaat. Vaak kiezen jagers voor een beter bij de natuur passende groene uitvoering. Desgewenst voorzien van dierenhuiden van door u als jager zelf gestrekt wild. Vooral passend hierbij: goed geconserveerde huiden van onze eigen Europese (oer)bizon, weer terug van weggeweest. Ofwel wisent (Bison bonasus).
Met -om de inheemse stijl vast te houden- als vanouds houten steunstaken van inheemse bomen die door de tentopeningen pront naar boven en buiten steken. Elk oplopend naar een punt in piramidestijl. Juist ja… Tipi’s als jachtonderkomens zijn in de praktijk echter minder weer- en windbestendig en wat vochtiger dan de eerder beschreven Mongoolse yurts. Aldus Dick Verdonk, die zowel eigenaar is van Luxe Yurts als van Indianententen.nl. Dick: “Tipi’s zijn ideaal. Immers: een tipi heeft een romantische, rustgevende sfeer door de unieke vormgeving, is droog en warm vanwege een eventueel open vuur in het midden, waarop natuurlijk ook gekookt en gegrild kan worden, is geschikt voor bedrijven als plaats voor onvergetelijke vergaderingen en voor het geven van cursussen en trainingen, is ideaal als feesttent op verjaardagen, festivals, bedrijfsfeesten en bovendien een prima groepsaccomodatie voor bijvoorbeeld scholen, kampeerders of scouting.”

Derhalve dankbaar inspelend op de steeds breder gedragen trend Glamerous Camping, ofwel Glamping. Tipi’s doen het ook goed in een sneeuwrijk landschap. Tipitenten blijken bij gure koude zeer geschikt om binnen te verwarmen met onvervalst houtvuur. Daarbij kunt u kiezen voor een houtkachel met een rookkanaal door het tentdak. Maar u kunt natuurlijk ook voor wat ruigers gaan. Want ook open vuur binnen kan een optie zijn. Het ontsnappen van de rook geschiedt dan via een open gat in de nok van het dak bij het staketsel.
Vandaag de dag blijken tipi’s ook geschikt voor grotere groepen jagers. Meerdere tipi’s kunnen bovendien aan elkaar worden gekoppeld, met tussenstukken die zorgen voor extra ruimte. Ook een cirkelvormige opstelling rondom een centrale vuurplaats heeft haar charme. Net als ooit in het Wilde Westen. Met tevens een goed gevoel van behaaglijkheid, veiligheid en vooral warmte. Letterlijk en figuurlijk. Net zoals vroeger zo gewoon was. Maar vandaag mogelijk met alle denkbare comfort. Desgewenst voorzien van afzonderlijke slaapcabines, hemelbed, badkuip op wieltjes, keukenunit, slim verankerde wapen- en munitiekluis, koelkast en vrieskist voor het gestrekte wild en dergelijke. Dat was in de prehistorie wel even typisch anders…



