‘Race for impact’

Of hoe een fiets een heel systeem in beweging zet

Tekst: Cor Denneman Heilscher namens het team van multimediaplatform Cycle4.live

‘Race for impact’ is een kreet die we vandaag de dag steeds vaker horen. Organisaties en ondernemingen willen hun maatschappelijke impact vergroten, en projecten worden steevast beoordeeld op de verandering die ze teweegbrengen. Dat is begrijpelijk, want we willen niet alleen goede bedoelingen hebben; we willen dat er écht iets gebeurt. Toch stellen we onszelf daarbij soms de verkeerde vraag. In plaats van ons blind te staren op de vraag hoe we nóg meer impact kunnen maken, is het veel interessanter om te onderzoeken hoe we met één kleine beweging zoveel mogelijk andere bewegingen kunnen veroorzaken. En precies op dat snijvlak komt de fiets in beeld.

Een fietsrit is namelijk nooit zomaar een verplaatsing. Wanneer iemand met de auto naar het werk rijdt, is het effect relatief voorspelbaar: de auto brengt iemand efficiënt van A naar B. Maar wie fietst, gebruikt zijn lichaam, verbruikt nauwelijks energie en neemt amper ruimte in. Bovendien beleeft die persoon zijn omgeving intenser, ruikt de seizoenen en ontmoet onderweg andere mensen. Die ervaring neem je mee naar de werkvloer. Een enthousiast gesprek bij de koffieautomaat kan een collega inspireren om het ook eens te proberen. Een week later staan er twee fietsen in het rek, een maand later vraagt het team om een veilige stalling, en een jaar later blijkt dat het bedrijf minder parkeerplaatsen nodig heeft. Wat begon als één individuele fietstocht, heeft zich als een rimpeling door het hele bedrijfssysteem verspreid. Dat is pas echte impact.

Zoveel meer dan kille cijfers

Wanneer we de fiets promoten, denken we helaas nog te vaak in kille cijfers: het aantal fietsers, de afgelegde kilometers of de bespaarde CO₂. Hoewel dat belangrijke gegevens zijn, vertellen ze slechts een deel van het verhaal. Een fietstocht veroorzaakt namelijk ook zaken die zich veel moeilijker laten meten. Denk aan een kind dat zelfstandiger naar school fietst, een ouder die ontdekt dat de school eigenlijk vlakbij is, of een werknemer die zich fitter voelt en onderweg op een geniaal nieuw idee komt. De impact van de fiets zit dus niet in de kilometers zelf, maar in wat die kilometers onderweg losmaken.

Hierdoor verandert ook onze kijk op fietspromotie. We hoeven mensen niet langer alleen te overtuigen met argumenten over gezondheid of duurzaamheid; we kunnen hen vooral laten ervaren wat fietsen allemaal mogelijk maakt. Een fietstocht kan een ontmoeting, een vergadering of een actieve schooluitstap worden waarmee we letterlijk uit bestaande patronen stappen. Soms wordt fietsen zelfs een directe energiebron. Denk maar aan het initiatief Je pédale pour mon film in Gedinne, waar de deelnemers letterlijk de elektriciteit voor een filmvoorstelling bij elkaar trappen. Op zo’n moment overstijgt de fiets loutere mobiliteit en wordt het een hefboom waarmee een kleine, fysieke inspanning een veel groter maatschappelijk effect sorteert.

Geen wedstrijd

De echte ‘Race for impact‘ is dan ook geen wedstrijd om zo snel mogelijk zoveel mogelijk mensen op het zadel te krijgen, maar een zoektocht naar de grootste verandering met de kleinste beweging. Het is een vorm van efficiëntie waarbij één fietser een collega aansteekt, of één veilige route een hele buurt anders laat bewegen. Hier raakt de fiets aan het principe van het vliegwiel: de eerste beweging kost energie, maar zodra het wiel draait, versterkt de dynamiek zichzelf. Er ontstaat een positieve feedbacklus waarin meer fietsers zorgen voor meer zichtbaarheid, wat leidt tot een groter draagvlak en betere infrastructuur, waardoor er uiteindelijk nóg meer mensen gaan fietsen.

We moeten de fiets daarom anders gaan promoten. Niet met een belerend “fiets omdat het moet voor het klimaat of je gezondheid”, maar met de prikkelende uitnodiging: “fiets en kijk wat er in beweging komt”. Dit is een veel boeiender verhaal, omdat fietsen uiteindelijk draait om verbindingen: tussen lichaam en omgeving, tussen mens en mens, en tussen een individuele keuze en een collectieve verandering. De grootste impact van de fiets is dan ook niet dat hij ons sneller van A naar B brengt, maar dat hij onderweg bestemming B fundamenteel verandert. De echte uitdaging voor de toekomst is te zorgen dat elke fietstocht méér in beweging zet dan alleen de fietser zelf. Als dat lukt, wordt elke trap op de pedalen een waardevolle interventie in het systeem en transformeren we de race for impact van een wedstrijd om snelheid naar een zoektocht naar pure veranderkracht.

Scroll naar boven