| Proloog Bij het schrijven van de eerdere publicatie Hommage aan de sigaar – Vredestichter sinds Maya’s had Cor de actuele, bloedige en escalerende conflicten op ons wereldtoneel in gedachten. Oorlogen die gepaard gaan met groeiende aantallen menselijke slachtoffers en een rücksichtloze vernietiging van kapitaal en natuur, zoals in — in alfabetische volgorde — Gaza, Iran, Libanon, Oekraïne en West-Afrika. Doch was hij de facto ook op zoek naar de mechanismen achter de minder bloedige, maar evenzeer destructieve slagvelden: die in de politieke arena’s. En die zoektocht bracht hem onvermijdelijk weer terug naar zijn eigen, destijds zo diep gepolariseerde vaderland in de zeventiger jaren van de vorige eeuw. Een historisch momentum dat een aparte, diepgaande vervolgpublicatie binnen Cycle4.live meer dan waardig is, zo dunkt hem. Vandaar deze vervolgpublicatie. |
De Coup in Le Bistroquet
Van Agt & Wiegel
Wat als het meest succesvolle kabinet uit de Nederlandse geschiedenis niet werd gesmeed in de kille Trêveszaal, maar in het schemerduister van een Haags restaurant? Met een goed glas wijn én een inmiddels legendarische sigaar?

Regeneratief missionaris Cor zit in zijn Ardenne-man Cave in Graide-Gare. Het houtvuur brandt en hij heeft een brandende Semois-sigaar ter hand. Vanaf deze rustieke plek neemt hij u, waarde lezer, mee terug naar het roerige politieke krachtenveld van 1977 in zijn vaderland.
Politieke hoogspanning op het Binnenhof
Het Haagsche Binnenhof stond dat jaar onder hoogspanning. De verkiezingen hadden het land diep verdeeld. De Partij van de Arbeid (PvdA) van Joop den Uyl vierde een monsterzege met 53 zetels. Het Christelijk Democratisch Appèl (CDA) volgde met 49, de Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (VVD) met 28.
De wetten van de democratie leken onverbiddelijk: er móést een tweede, links-christelijk kabinet-Den Uyl komen. Maar de politieke arena is hard. In de Tweede Kamer stonden de ideologieën lijnrecht tegenover elkaar. Tussen Dries van Agt (CDA) – de introverte, hoofse katholieke professor – en Joop den Uyl (PvdA) – de gedreven, gereformeerde sociaaldemocraat – botste het ijskoud. Geen van beiden wilde wijken voor de camera’s en de achterbannen. Het formele protocol verstikte de menselijke connectie.
Na maar liefst 205 dagen van slopend onderhandelen, claims en vlijmscherpe debatten klapte de formatie op de valreep. Nederland stevende af op een zware bestuurscrisis. Uiteindelijk zei de PvdA, gefrustreerd en ietwat uit de hoogte, tegen Van Agt: ‘Probeer het dan maar met Wiegel.’ Ze dachten dat die rechtse samenwerking toch wel zou mislukken.



| De Kemphanen van het Binnenhof |
|---|
![]() Voordat Dries en Hans de armen ineensloegen, was de dynamiek tussen de heren op het Binnenhof van een totaal andere orde. In de Tweede Kamer stonden ze geregeld als felle kemphanen tegenover elkaar. Wiegel was de vlijmscherpe, onnavolgbare oppositieleider die het kabinet-Den Uyl – waarin Van Agt nota bene minister van Justitie en vicepremier was – onbarmhartig onder vuur nam. Tijdens de beruchte en emotionele Menten-debatten (over de ontsnapping van de nazi-oorlogsmisdadiger Pieter Menten) en het uiteindelijke conflict over de grondpolitiek in het voorjaar van 1977, dreef Wiegel het kabinet tot het uiterste. Van Agt stond destijds regelmatig bezweet en getergd achter de regeringskatheder, terwijl de jonge, triomfantelijke Wiegel hem vanuit de VVD-bankjes met een sardonische glimlach interpelleerde. Het was een harde parlementaire strijd, waarin ideologische loopgraven onoverbrugbaar leken en het politieke vuur hoog opvlamde. |
De Coup in Le Bistroquet
Nadat anno 1977 de breuk met de PvdA definitief was, zocht Dries van Agt telefonisch contact met Hans Wiegel. Hij belde hem op met de inmiddels legendarische woorden: ‘Hans, met Dries. Het is gebeurd. Zullen we gaan eten?’
Diezelfde avond nog schoven de heren samen aan. Hans Wiegel was destijds pas 36 jaar oud (dus 10 jaar jonger dan Dries van Agt). Een jonge politicus vol branie, humor en de jongste fractievoorzitter ooit. De man die politiek links met zijn scherpe debatten regelmatig tot razernij dreef.

Chefkok Dimitri en mede-eigenaar Manon Heinrichs bij de ingang van hun restaurant met de foto van Wiegel en Van Agt. (Foto Frank Jansen)
De locatie van hun ontmoeting? Restaurant Le Bistroquet aan het Lange Voorhout in Den Haag. Vandaag de dag kent men die plek als Cottontree City, maar destijds geurde het er nog weelderig naar fazant met zuurkool, verfijnde wijnen, verse koffie… en de inmiddels legendarische sigaar.
Exact daar vond de politieke magie plaats. Zonder formele notulen en zonder remmende ambtenaren om hen heen. Puur op intuïtie en wederzijds vertrouwen rekende Van Agt op de achterkant van zijn sigarendoos de verdeling uit: tien ministers voor het CDA, zes voor de VVD. ‘Redelijk?’ vroeg hij. De hand ging erop.
Géén formele vergaderkamers met ambtenaren, maar een besloten tafeltje voor twee. Daar gebeurde het wonder. Waar 205 dagen van formele politieke strijd faalden, bracht de beslotenheid binnen een paar uur diepe verbinding en de oplossing. Gewoon, twee leiders die elkaar in de ogen keken en elkaar wat gunden. Zonder camera’s valt het politieke ego weg.
Een oplettende journalist rook echter onraad en stuurde fotograaf Wubbo de Jong op hen af. De volgende ochtend stond de legendarische foto groot op de voorpagina van de links georiënteerde courant de Volkskrant. Twee mannen aan een houten tafel onder een intieme hanglamp, genoegzaam genietend, gehuld in een sfeer van absolute verstandhouding. Met een goed glas en een dito sigaar… De formatiecoup van de eeuw was beklonken.
De woede van progressief Nederland: ‘Gehakt is goed genoeg voor ze!’

Terwijl de heren genoegzaam nagenoten, sloeg de publicatie van de dinerfoto in de linkse pers in als een bom. Progressief en socialistisch Nederland reageerde diep gekrenkt. Dat de PvdA – na een historische verkiezingsoverwinning – buitenspel was gezet tijdens een intiem bourgondisch onderonsje in een chique Frans restaurant, wekte enorme woede op bij linkse studentenbewegingen en activistische kunstenaarscollectieven. Binnen een mum van tijd verscheen er in universiteitssteden zoals Amsterdam, Utrecht en Nijmegen een vlijmscherpe, satirische protestposter op de muren.
De ironie werd compleet gemaakt door een gemonteerde tekstballon die Hans Wiegel de cynische woorden in de mond legde: ‘Gehakt is goed genoeg voor ze!’ Het was een vlijmscherpe, dubbelzinnige aanval van de studentenbeweging: terwijl de politieke elite zich in Le Bistroquet tegoed deed aan exclusieve fazant met zuurkool, maakte de poster de burgers wijs dat het nieuwe rechtse bewind de arbeidersklasse met goedkoop gehakt wilde afschepen. De straat pikte het ‘gehakt’ dat van de democratie werd gemaakt niet, maar het raderwerk van de nieuwe coalitie was onomkeerbaar in beweging gezet.
Raderwerk van vertrouwen
Toen in 1977 was Dries 46 jaar, Hans 36. Tien jaar verschil. Hans geboren op 16 juli 1941, Dries op 2 februari 1931. Wiegel zei er later zelf over: ‘Bij ons was er vanaf dat eerste moment sprake van een diep, wederzijds vertrouwen.’ Dat vertrouwen zorgde voor een perfect raderwerk. Van Agt regeerde ’s nachts, Wiegel regeerde ’s ochtends, en samen stuurden ze ’s middags het land aan. Net als de vier fasen van een fietstrapas hielden ze elkaar in evenwicht en gaven ze de beweging telkens aan elkaar door. Zo loodsten zij het Kabinet-Van Agt I succesvol door een economisch loodzware periode van 19 december 1977 tot 11 september 1981.
En precies dat onvoorwaardelijke vertrouwen vormt de unieke voedingsbodem waarop duurzame samenwerking ontstaat, veerkracht wortel schiet en echte verandering mogelijk wordt.
Zij bleven vrienden tot de dood hen schijnbaar synchroon kwam halen. Dries van Agt overleed op 5 februari 2024 op 93-jarige leeftijd, hand in hand met zijn Eugenie. Hans Wiegel overleed een jaar later, op 19 mei 2025. Hij werd 83.
Van Den Haag naar de veranda in Tanzania

Pure rust en ruimte ver weg van de Haagse waan: Hans Wiegel, presentator Rik Felderhof en Dries van Agt tijdens de legendarische opnames in Tanzania.
(Bron: KRO-NCRV)
Hun persoonlijke cyclus bracht hen gedurende hun leven vaker samen, ver weg van de Haagse waan. In 1999 blikten ze in Villa Felderhof al terug, maar vele jaren later nodigt Rik Felderhof hen nog één keer uit. Niet in Frankrijk, maar in zijn eigen lodge in Tanzania, aan de rand van de indrukwekkende Afrikaanse wildernis waar hij vijftien jaar woonde en werkte. Voor zijn reeks Felderhof Ontmoet zochten de heren – inmiddels hoogbejaard – de pure rust en ruimte van de savanne op.
En daar, op die Afrikaanse veranda, ziet Cor ze in gedachten weer zitten. Het harde politieke krachtenveld van weleer is definitief geschiedenis. Geen partijbelangen meer, geen CDA of VVD, geen electorale strijd. Twee oude mannen met spierwit haar in simpele rieten stoelen, met nog exact dezelfde branie en gulle lach als in 1977. En jawel, weer die sigaar prominent op tafel. Alleen pure, loutere vriendschap.
De filosofie van de Sikar

Ook daarom heeft Cor in zijn eigen Cave in Graide-Gare met trots een geurende cederhouten sigarenkist met het significant brandmerk: Hommage aan de sigaar – Vredestichter sinds Maya’s.
De Maya’s wisten het eeuwen geleden al. Je kunt simpelweg geen sigaar roken en tegelijkertijd tegen elkaar schreeuwen. Een sigaar dwingt je om te gaan zitten, te vertragen, diep adem te halen en écht naar de ander te luisteren.
Tja, en dan te bedenken dat Joop den Uyl zelf ook een notoire sigarenroker was. De grote socialistische voorman, die urenlang debatteerde over herverdeling en rechtvaardigheid, zocht zijn rust eveneens in de tabaksrook.
La Paz — Spaans voor vrede maar ook het oer-Hollandse merk met de karakteristieke ‘wilde’ sprietjes — was zijn absolute favoriet, zo weet Cor. Het is de ultieme paradox: hoewel ze elkaar politiek tot op het bot bestreden, vonden de kemphanen van de jaren zeventig hun onthaasting in exact hetzelfde ritueel. Het bewijst dat de sigaar geen politieke kleur kent, maar een universele menselijke behoefte aan vertraging weerspiegelt.
Denk ook aan aartsbisschop Desmond Tutu, de legendarische Zuid-Afrikaanse winnaar van de Nobelprijs voor de Vrede in 1984, die ook zo intens kon genieten met een brandende sigaar in zijn hand. Zelfs te midden van de diepste maatschappelijke crisis bracht dat moment rust. Want zodra de tabaksrook opstijgt, breekt het strakke protocol, verdwijnt het politieke ego en verschijnt de pure mens.
In onze hectische wereld sjezen we vaak in de hoogste versnelling voorbij aan de essentie, maar de sigaar herinnert ons eraan dat alles met alles verbonden is als we de tijd nemen om te luisteren.

36 en 46 waren ze in Le Bistroquet in 1977. In 1999 weer samen op tv, en uiteindelijk als tachtigers op de veranda in Tanzania.
De cirkel was rond. Inderdaad Cycle4.live ten voeten uit. Want wat we samen op gang trekken, blijft ook morgen bewegen.


