OVER DUURZAAM HERBEBOSSEN EN JAGER ZIJN
Cor J.M. Denneman Heilscher: “Mijn basiskleur is groen”

Op HUNTING in Gent hadden we hem al een eerste keer ontmoet. Zijn getaande huid verried dat zijn jachtveld een heel stuk verder reikte dan het noordelijke halfrond. De intensiteit van zijn levensverhaal, het engagement in zijn ondernemerschap en zijn onvoorwaardelijke liefde voor fauna en flora, overhaalden ons om ons verder te laten onderdompelden in de weelde aan groentinten die het palet van deze opmerkelijke homo universalis rijk is.

Bron: JAGEN 49, augustus-september 2013, auteur: Els Vermoesen

Heeft u die liefde voor de natuur van thuis meegekregen?

Ik heb die inderdaad met de paplepel meegekregen. Ook mijn ouders hadden een heel sterke band met de natuur en hebben die naadloos aan mij doorgegeven, achter op de fiets, in het kinderzitje, mee naar de Zandverstuivingen in de Soester duinen, met vader naar het Museum van Staatsbosbeheer om te leren hoe een egel eruit ziet, een bunzing, een hermelijn,… Ik ben geboren in Utrecht. Samen met vader trok ik de natuur in, om te bewegen, te kamperen, een eigen houtvuurtje te maken, te koken. Gewoon één te zijn met de natuur.

Was uw vader jager?

Neen, totaal niet. Ik ben de eerste en nog steeds de enige jager in heel de familie, zowel van de Nederlandse kant als van de Duitse kant. Mijn moeder was Duitse.

U houdt van dieren maar schiet ze wel dood. Hoe geeft u dat een plaats?

Aanvankelijk ging ik mee als drijver. Ik heb toen gemerkt met hoeveel liefde en respect jagers met dieren omgingen. Ook de dieren die ze hadden doodgeschoten. Ik zag de tranen in hun ogen wanneer ze tijdens het reebokkenseizoen een gaffel moesten strekken. Ik voelde me daar zeer mee verwant. Dat gevoel echt één te zijn met de natuur, ze stonden niet te schreeuwen dat ze met de natuur begaan waren.

Een Partij voor de dieren hoeft voor u niet?

Absoluut niet. En daar komt nog bij dat ik me al 35 jaar toeleg op Oosterse filosofie, ik heb een hang naar spiritualiteit en heb me ook verdiept in vorige levens. De liefde voor de natuur heb ik van mijn ouders meegekregen en vervolgens verder gecultiveerd. Maar ik heb ook een geweldige hang naar de jacht en de rituelen die erbij horen en die heb ik, vermoed ik, uit vorige levens meegekregen.

Daar komt nog een derde component bij: ik heb een enorme passie voor wapens. Als kleine jongen kocht ik een luchtbuks van zodra het mocht van mijn vader. Ik maakte mijn eigen blaaspijpen en sneed bogen uit wilgenhout. Dat was er allemaal lang voor ik iets van jacht afwist, noch van de manier waarop die wordt bedreven. Ik ben later ook effectief beginnen te jagen vanuit het samengaan van mijn liefde voor de natuur, het archaïsche gevoel van oerjager, mijn hang naar wapens in combinatie met mijn deelname als drijver aan jachtpartijen, en daarbij het feit dat ik graag met mijn handen werk en eten klaarmaak. Op een bepaald ogenblik kwam een van mijn zakenrelaties bij me langs nadat hij die ochtend op de ganzen was geweest. Hij had een gans voor me meegebracht, met veren en al. Voilà, die is voor jou, zei hij. Ik heb toen voor het eerst in mijn leven een gans geplukt.

Wat trekt u zo aan in de jacht?

Ik houd vooral van de camaraderie, de sfeer in de jachthut en alles wat erbij hoort. Ik ben gek op jachthoornblazen, een openhaard die knettert, een goede borrel erbij, een mooie sigaar, de hele sfeer eromheen, hoe mensen met elkaar omgaan.

U heeft een marketingbedrijf maar u werd daar aanvankelijk niet in opgeleid.

Inderdaad, ik heb gestudeerd aan de Koninklijke Militaire Academie, maar koos later voor marketing op het ogenblik dat het begrip in Nederland nog in zijn kinderschoenen stond. Mijn bedrijf heeft voor 188 firma’s in 34 verschillende branches gewerkt. Ze noemen me wel eens een kameleon, niet qua karakter, maar omdat ik gemakkelijk de kleur aanneem van mijn omgeving. Mijn basiskleur is echter groen!

U geeft de indruk een grote honger te hebben naar nieuwe ervaringen?

Ik voel me levenslang leerling, ook in de jacht. In het begin trok ik mee op kleinwildjacht omdat ik goed was met het hagelgeweer, side by side was helemaal mijn ding. Mettertijd merkte ik evenwel dat ik in de eerste plaats een kogelschutter ben. Vandaar dat ik me de laatste jaren meer en meer ben gaan toeleggen op de grofwildjacht.

Kijkt u denigrerend neer op waterwild- en kleinwildjacht?

Neen, absoluut niet! Ik heb er net heel veel respect voor! Ik was getuige van het schot van een vriend die een fazant vanop eenzame hoogte neerhaalde. Ik ben zelf een verdienstelijk hagelschutter maar ben vooral een goed kogelschutter. Ik heb ontzettend veel respect voor goede hagelschutters.

Welk grofwild krijgt uw voorkeur?

Zwartwild. Ik houd ook enorm van reeën, begrijpt u me vooral niet verkeerd, ik geniet van een sprong reeën, hun gedrag onderling, de verhoudingen tussen hinden en herten in een roedel roodwild. Maar als ik zie hoe een rotte varkens zich sociaal beweegt… Als een bagge wordt geschoten door een onfortuinlijke jager dan is het de tante, dus het zusje van de bagge, die overneemt en de frislingen grootbrengt. Ik heb daar veel boeken over gelezen. Roodwild is me ook heel lief, ik schiet af en toe een wasbeer, maar ook vossen, ook heel intelligente dieren trouwens. Het meest fascinerend vind ik om op een hoogzit te vertoeven en dan ’s nachts, liefst bij koud weer, eenzaam op mijn hoogzit te mediteren en met volle maan voor het eerst het geschuifel en geknor van de rotte te horen, ze aan te spreken, te zorgen dat ik ze niet ziek schiet en dan het ultieme schot af te geven.

Dat respect voor het sociale van zwartwild leeft misschien ook bij andere jagers maar wordt zelden met zoveel woorden genoemd.

Van het grofwild dat ik ken, staan uitgerekend de varkens het dichtste bij de mens. Qua sociaal gedrag leunen ze veel meer aan bij ons dan roodwild, reeën en vossen bij voorbeeld. Daarom heb ik ook door mijn favoriete schilder – na het overlijden van Rien Poortvliet, want die stond bij mij altijd op nummer 1 – Tammo Lukkien, hij is een vriend en ook een jachtvriend geworden, een schilderij laten maken. Het resultaat is prachtig: ‘Schwarzwild auf dem schneeweißen Landgut Grünes Brandenburg’, olie op linnen 90 x 200 cm. Je ziet een rotte zwartwild vanaf een stuk naaldhout naar het loofhout doorbreken, dwars door een bevroren rivier. Dan is het niet die hele grote keiler maar die eigenwijze overloper die vooruit loopt. Als u goed kijkt, ziet u ook reeën en een steenarend die rondcirkelt, ik ben nog valkenier geweest. Alle ingrediënten waarvan ik houd, zijn aanwezig.

Verwijst die enthousiaste overloper misschien naar uzelf in uw jonge jaren?

Ja, die zou u met mij kunnen vergelijken. De schilder zei het toen ook al: Cor, jij loopt altijd voor de troepen uit.

Bent u ondertussen geëvolueerd tot die grote keiler van het schilderij? Heeft u uw wilde haren afgelegd om u te wijden aan de projecten waarmee u nu bezig bent?

U heeft een punt. Als u ziet hoe ik hier als jonge hond tekeer ga…

U bent jager en dan gaat u projecten doen rond duurzame houtontginning op grote schaal. Is het ene het gevolg van het andere?

Neen, het verloopt parallel. Beiden komen voort uit dezelfde bron: mijn liefde voor landgoederen en het ontwikkelen van landgoederen in goede landen die zichzelf kunnen bedruipen zonder afhankelijk te zijn van fiscale facilitering en subsidies. In mijn definitie gaat het om landgoederen in de vroegere betekenis: van voldoende omvang om financieel zichzelf te bedruipen en met een beperkt risicoprofiel. Dat is voortgekomen uit mijn onvoorwaardelijke liefde voor de natuur en het behoud ervan. Het is uit diezelfde oerdrang dat ook mijn liefde voor de jacht is ontsproten. Het ene was er niet voor het andere en omgekeerd.

Op een bepaalde dag krijgt u voet aan de grond in Costa Rica. Niet zo evident. Bovendien zit ook de natuur er vol gevaren die voor de westerse mens niet zo vanzelfsprekend zijn.

Door mijn liefde voor de natuur ben ik niet zo snel bang als de gemiddelde mens. Toen ik voor het eerst naar Costa Rica ging, werd me gezegd dat het een land was met heel veel slangen. Als ik van één dier bang was, was het wel van slangen. Als levenslang leerling heb ik toen een slangencursus gevolgd, ’s morgens de gifslangen en in de namiddag de wurgslangen. Door de slangen beter te leren kennen, hun gedrag te observeren en te weten wat de risico’s zijn voor de mens als die te dichtbij komt, ben ik nu een slangenvriend geworden. Ik heb slangen rond mijn nek gehad, ook giftige. Sterker nog, ik heb zelfs mensen met slangen leren omgaan in landen waar men zo’n schrik heeft voor slangen dat men er alle slangen zou doden. Ik heb op onze plantages in Costa Rica cursus gegeven en aan de mensen geleerd dat er maar heel weinig slangen gevaarlijk zijn. In Costa Rica zitten zo’n 140 slangensoorten, een klein gedeelte is giftig, een ander gedeelte lijkt op de giftige maar is het niet en dan zijn er die helemaal niet gevaarlijk zijn en er ook zo niet uitzien. Uiteindelijk gaat het om het evenwicht in de natuur. Slangen houden ratten weg. Als wij een lodge bouwen op ons landgoed, dan hebben wij slangen nodig. Sterker nog, wij hadden een lodge waar een boa constrictor tussen het dak woonde. Die zat daar goed, want ik wist dat hij mij niks zou doen, omdat ik te groot ben. Ondertussen zorgde hij er wel voor dat de ratten niet dichterbij kwamen, die brengen immers allerlei plagen over. Datzelfde geldt bijvoorbeeld ook voor de miereneters. Vroeger werden die gedood omdat ze zo lekker waren. Ik heb de mensen daar geleerd om de miereneters met rust te laten om te voorkomen dat er een mierenplaag uitbreekt. Ook het gordeldier moeten ze ontzien. Die pakken immers ook de mieren aan. En de tapir. Hoe lekker die ook zijn. Van die dieren moet je afblijven omdat die ervoor zorgen dat allerlei ongedierte wegblijft.

Flora- en faunabeheer ligt u als jager na aan het hart?

Zolang er mensen op aarde zijn, wordt er gejaagd. Afhankelijk van de omstandigheden en van de maatschappij evolueerde het jachtbedrijf van een noodzaak om in leven te blijven via zinvolle vrijetijdsbesteding naar actieve natuurbescherming, met de nadruk op wildbeheer. In Nederland is elke vierkante meter op de schop geweest en beschikt ‘Holtland’, Holland – komt van houtland – niet meer over primaire bossen. De animale aanvoerders van de voedselpiramide zijn door de vele jaren evolutie verdwenen of systematisch door de mens als grootste roofdier, afgeslacht. Van de sabeltijger over de holenbeer tot en met de lynx. De laatste wolf in het wild werd overigens in 1897 gesignaleerd in het Brabantse Heeze. Wellicht komt de wolf als standwild terug, zoals anno nu al het geval is in Brandenburg. Moeder aarde vraagt nu om stelselmatig en structureel ingrijpen door de predator die als hoogste in de voedselpiramide staat: de mens. En menselijk ingrijpen is cruciaal voor een gedegen en adequaat faunabeheer en dus tevens voor een duurzaam florabeheer. Daarbij is herbebossing, en daar kom ik bij mijn Cor-business, met een knipoog naar mijn voornaam, van vitaal belang voor de houtproductie, ter ontlasting van de bedreigde, mondiale oerbossen en ter voorkoming van erosie, want de wortels houden de grond vast. Ten behoeve van het voedselaanbod, de medicijnen, voor een goede waterhuishouding, conversie van resthout als biomassa naar hernieuwbare bio-energie en recre-actieve en recreatieve doeleinden.

Dankzij de vastlegging van fijn stof en broeikasgassen en met name CO2 door nieuwe boomplantages en de hiermee samenhangende cash flow uit het bos is sustainable reforestation een belangrijke ecologische én economische factor geworden. En hoe vaak onderschat men het natuurlijke risico van wildschade bij bosbouw als gevolg van een buitensporige wildstand.

Vraatschade door reewild, roodwild, zwartwild en ander haarwild, zoals hazen en konijnen, vooral de jonge aanplanten hebben hieronder vaak veel te lijden. Een tweede risico van wild is de wroetschade, door vooral zwartwild. Een rotte wilde zwijnen kan opduiken op akkers, boomplantages, bossen of jonge aanplanten en grote schade aanrichten als ze op zoek gaan naar eiwitrijk voedsel zoals larven, engerlingen en andere insecten. Vooral jonge aanplanten en wortels van jonge bomen krijgen hierdoor veel te lijden. Verder is er nog schuur- en veegschade. Om insecten te weren, schuren varkens tegen basten van bomen. Edelherten en reeën doen het met hun geweien. Vandaar ook het adagio: het vermogen om de juiste balans te vinden. En in landen waar sprake is van een natuurlijk evenwicht, getuigde het van goed rentmeesterschap om er een jachtverbod af te kondigen. Zoals ik persoonlijk heb gedaan op de landgoederen in Costa Rica en Suriname: van forest returns naar jaguar returns. Gevolg: de jaguar is terug van 30 jaar weggeweest. En ik zal het niet in mijn hoofd halen om er een te schieten!

Cor, JAGEN dankt u voor dit bijzonder boeiende gesprek en hoopt dat de missie die u voor uzelf heeft uitgetekend door velen mag gehoord worden en hier en daar van een groeikrachtige aanplant tot een weelderig bos mag uitgroeien. 

Scroll naar boven